1921-2021

Getrouwd of niet getrouwd, dat was de kwestie

Moederheil

Het logo is geïnspireerd op het originele stempel van Moederheil

Het is een eeuw geleden dat de Stichting Moederheil werd opgericht. Voortgekomen uit de in 1915 opgerichte Magdalenastichting, opgericht in 1921 en in 1972 overgegaan in Valkenhorst.

Moederheil was een Rooms Katholieke instelling die door zusters (nonnen) werd gerund. Hier werd van jonge moeders, vaak nog tieners, direct na de bevalling de baby afgenomen (geroofd). Maar ook volwassen vrouwen waren hiervan het slachtoffer. De reden hiervoor was simpel en alleen dat de aanstaande moeders niet waren getrouwd. Dit feit was destijds sociaal gezien onacceptabel. Een ongehuwde moeder was een schande voor de familie. Naar de mening van de aanstaande moeder werd niet gevraagd. Zij had vrijwel niets te vertellen. Over de ongehuwde vader had overigens niemand het.
De aanstaande moeders werden onder zware druk gezet door de Kerk en Maatschappij en voor velen van hen was dit de enige “juiste” uitweg om geaccepteerd te blijven binnen de eigen familie en hun sociale leven. Slechts in beperkte mate kwamen de aanstaande moeders hier vrijwillig.
Later werd de instelling gerund door niet-geestelijken.

Het trauma voor de moeders en kinderen, dat het gevolg was van dit wrede beleid, drukt tot op de dag van vandaag nog een grote stempel op het leven van duizenden mensen in Nederland. Velen hebben deze traumatische historie verdrongen uit hun herinnering.

De vergeten wanhoop

Valkenhorst

Vanaf 1972 werd de naamswijziging Valkenhorst doorgevoerd. Op dat moment verbleven en bevielen er nog heel wat ongehuwde moeders en ook zij moesten onder dwang hun kindje afstaan. Valkenhorst was (ook) een kraamkliniek voor gehuwde moeders en die diende als legitimatie voor minder ‘legitieme’ praktijken.
Als kraamkliniek en opvanghuis kreeg Valkenhorst uiteindelijk een veel beter imago en door de veranderende maatschappij konden ongetrouwde moeders steeds vaker hun kindje behouden. Maar ondanks dat de instelling in 1995 haar deuren sloot zijn de consequenties voor hen die daar van elkaar zijn gescheiden nog steeds voelbaar. 

Doel van de website

Er zijn verschillende organisaties en instellingen met informatie over Moederheil en Valkenhorst, maar doordat elke organisatie haar eigen verhaal te vertellen heeft is de informatie nogal erg versnipperd. Met dit particuliere initiatief voor deze website over Moederheil willen wij hier verandering in brengen.
De opzet van deze website is het bieden van een centrale informatiebron voor de (inmiddels volwassen) kinderen die destijds in Moederheil en Valkenhorst geboren zijn en hun biologische ouders. Enerzijds door de bestaande online bronnen te bundelen en anderzijds door informatie aan te bieden welke tot op heden nog niet eerder beschikbaar is geweest. Daarnaast is het een informatiebron voor de kinderen die er geboren zijn en hun moeders, vaders, oud-personeel, adoptieouders en anderszins geïnteresseerden. 

“Feitelijk was dit niets minder dan een geïnstitutionaliseerde vorm van kinderroof geautoriseerd en gefaciliteerd door Kerk en Staat”

Lucas Verberne

Het primaire thema van deze website is de functie van Moederheil als doorgangshuis. En dan met name dat de veelal jonge moeders, onder sociale druk, werden gedwongen om hun baby’s af te staan ten behoeve van adopties. Feitelijk was dit geautoriseerde kinderroof. De wijze waarop dit gebeurde is voor veel moeders ronduit traumatisch geweest. De wanhoop en het leed van deze zeer jonge moeders is altijd een ondergesneeuwd facet geweest in het adoptietraject. Hier was gewoon geen aandacht voor, net zoals het gehele proces voorafgaande aan adopties. Daar werd niet over gesproken.
De overige functies van het tehuis zullen eveneens aan bod komen zij het in beperktere mate. Er wordt onderscheid gemaakt tussen doorgangshuis, kraamkliniek en opvanghuis. Daarnaast is er aandacht voor de specifieke belangengroepen in het afstand- en adoptietraject.

“Je weet niet wat je kapot maakt als je op zoek gaat”

Moederheil, Valkenhorst, plm. na 1985
Foto Ruud de Haas, collectie Stadsarchief Breda

Er is een toenemende vraag, vanuit afstandskinderen en -ouders, naar antwoorden. De afgestane baby’s hebben de middelbare leeftijd al enige tijd bereikt en kijken terug op het verleden en dan met name op de periode dat men werd afgestaan en al dan niet geadopteerd. Men zoekt contact met lotgenoten, tracht familiebanden te herstellen of men wil in contact komen met de toenmalige verzorgers. Ook is men benieuwd wat er zich destijds daadwerkelijk afspeelde binnen Moederheil. De nadruk hier ligt op wat het afgestaan zijn of het afstand doen van je kind met mensen doet. 
Wij willen alle relevante informatie openbaar maken om hierin te kunnen voorzien.

Enquête

Om een beter beeld te krijgen van wat er bij de ervaringsdeskundigen speelt met betrekking tot afstand en adoptie nodigen wij je graag uit om deel te nemen aan onze enquête Afstand & Adoptie.

Voorwaarden voor registratie
Een band of relatie met Moederheil of Valkenhorst, op welke manier dan ook, direct of indirect is vereist om je te kunnen registreren op Moederheil.nl. Dus familie direct of indirect, afstand- en adoptieouders, oud-personeel, studenten, theatermakers en media zijn van harte welkom, mits er een relatie is met Moederheil of Valkenhorst. Graag je relatie toelichten tijdens het registratieproces.

Privacy
Indien je registratie wordt goedgekeurd dan ga je automatisch akkoord met de voorwaarden.

Leave a Reply