Categorie: 2026

Mij wordt wel eens gevraagd hoe het is om geadopteerd te zijn. Ik vind dat eigenlijk een rare vraag. Een vraag als deze geeft mij dan ook een ongemakkelijk gevoel. Waarom? Het voelt stigmatiserend. Het onderstreept de onnatuurlijke band met de mensen die je hebben geadopteerd. Het benadrukt dat je er niet bij mag horen, althans zo voelt het voor mij.

Maar deze vraag is wel te beantwoorden. Het eerste waar ik dan aan denk is dat het geadopteerd zijn voor mij voelt dat mij iets essentieels is afgenomen. Iets dat cruciaal is voor een pasgeboren baby. Voor mij voelt dit dan ook als een groot verlies. Een verlies dat ik als kind en puber heel goed voelde, maar nooit onder woorden kon brengen. En als ik dit al onder woorden probeerde te brengen dan keken mensen mij verwonderd aan of verdwenen simpelweg uit mijn leven. Pas decennia later kon ik het onder woorden brengen en gek genoeg met slechts één woord: rouw.
Rouw beschrijft eigenlijk alles wat ik ervaar in deze geschiedenis. Het vervelende is alleen dat rouw normaalgesproken uit je leven verdwijnt, doordat je het verlies een plekje hebt kunnen geven, maar voor mij werkt dat, met mijn geschiedenis, niet zo. Naarmate ik ouder word, wordt het er helaas niet minder op. Integendeel. Deze rouw blijft hangen en is van permanente aard.

Het gevoel dat je iets essentieels is afgenomen:

• Je biologische familie
• De band met je moeder, en vader tijdens de eerste momenten van je leven
• Je identiteit, je naam en dat je een nieuwe identiteit hebt opgeplakt gekregen
• Dat je je ontworteld voelt, als een boom die is geënt op een andere stam

Die onherstelbare breuk en vooral de wetenschap dat het nooit meer te herstellen is, en het ontbreken van verantwoordelijkheidsbesef bij de verantwoordelijke partijen, maakt het ingewikkeld.

Uit diverse onderzoeken blijkt dat de eerste paar maanden voor een baby van levensbelang zijn. Het directe en fysieke contact tussen moeder en baby zijn levensbepalend voor de ontwikkeling van het kindje. De moeder’s geur, stem, intonatie, haar fysieke contact zorgen voor een diepe band. Op het moment dat een baby gescheiden wordt bij de geboorte dan gaan er allerlei fysiologische en psychische alarmbellen bij de baby af.

Baby’s ervaren intense biologische stress wanneer ze van hun moeder worden gescheiden. Dit benadrukt een cruciaal neurobiologisch proces waarbij de moeder fungeert als primair ankerpunt voor veiligheid. Dit triggert enorme cortisolpieken en alarmsignalen (hartkloppingen, kortademigheid) als gevolg van evolutionaire aanleg voor overleving. Responsieve zorg is essentieel voor het reguleren van dit systeem en het opbouwen van veerkracht.

De biologie van scheiding

Overlevingsinstinct: Biologisch gezien draait de wereld van een baby om de verzorger (vaak de moeder) als enige bron van veiligheid, warmte en voeding; scheiding triggert een existentiële bedreiging.

Cortisolpiek: De hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as) wordt geactiveerd, waardoor het lichaam overspoeld wordt met cortisol (het stresshormoon). Dit veroorzaakt snelle stijgingen die dramatisch kunnen zijn, hoewel de specifieke percentages per onderzoek verschillen.

Fysiologisch alarm: Deze piek leidt tot de ‘vecht-of-vlucht’-reactie: een snelle hartslag (tachycardie) en een snelle, oppervlakkige ademhaling (tachypneu) terwijl het zenuwstelsel om hulp schreeuwt.

Waarom het belangrijk is

Hersenontwikkeling: Als deze ernstige stress (toxische stress) niet wordt verzacht door de geruststellende terugkeer van de verzorger, kan dit een negatieve invloed hebben op hersengebieden die betrokken zijn bij geheugen, emotionele regulatie en de immuunfunctie.

Hechting en veerkracht: Elke geruststellende herverbinding na stress herstelt de circuits, waardoor de baby leert dat angst tijdelijk is en de wereld veilig is. Dit bevordert een veilige hechting en een levenslange emotionele gezondheid.

De rol van responsieve zorg

De aanwezigheid van een responsieve verzorger helpt de stressniveaus van de baby terug te brengen naar een normaal niveau. Dit leert de baby dat angst tijdelijk is en de wereld veilig is, waardoor een veilige hechting en een levenslange emotionele gezondheid worden bevorderd.

Consistente, gevoelige zorg is cruciaal om stress te verminderen en een gezonde hersenontwikkeling te ondersteunen, waardoor problemen op de lange termijn als gevolg van vroege blootstelling aan stress worden voorkomen.

Afbeelding en bron: The FarmacyReal