Moederheil: katholieke kraamkliniek, doorgangshuis en kinderhuis 1945-1972

_{Verslag Archiefonderzoek Moederheil – Verweij-Jonker Instituut}

Het ‘Doorgangshuis voor de Ongehuwde Moeder en haar kind’ van de R.K. Stichting Moederheil werd opgericht in 1921. Het was een doorgangshuis: een tehuis waar ongehuwde moeders tijdelijk werden opgenomen. Ze verbleven er een paar maanden voor de bevalling, bevielen in de kraamkliniek – die bij Moederheil aan huis was- en bleven daarna zeker ongeveer drie maanden om tot een oplossing te komen voor hun situatie. Stichting Moederheil werd opgericht met de doelstelling:

De zedelijke en maatschappelijke opheffing van gevallen meisjes èn het opleiden van R.K. vrouwen en meisjes tot kraamverpleegster en verzorgsters, alles met dien verstande dat iemand tot een andere godsdienstige gezindte behoorende, op dien grond niet zal worden afgewezen.¹⁰

En zo was het ook aan het begin van de onderzoeksperiode halverwege de jaren vijftig van de twintigste eeuw: een combinatie van opvang en leerpraktijk. Het jaarverslag over 1955 gaf als doel voor de opvang in het doorgangshuis- het huis waar de moeders verbleven:

De instandhouding en versterking van de band tussen moeder en kind, zowel waar het natuurlijke als bovennatuurlijke verplichtingen betreft.¹¹

Moederheil eiste tot 1959 dat moeder en kind minstens drie maanden na de geboorte samen bleven in het tehuis zodat er borstvoeding gegeven kon worden en de hechting tussen moeder en kind op gang kwam. ¹² De gehele onderzoeksperiode bleef Moederheil een opvanghuis met een religieuze, Rooms Katholieke signatuur. Het bestuur was katholiek, de bisschop was hoe dan ook betrokken bij het tehuis; de financiering was gedeeltelijk door katholieke instanties, de ongehuwde moeders die werden opge- vangen waren op een enkel geval na Rooms Katholiek; en de kinderen werden daags na de geboorte in de kapel van Moederheil gedoopt. ¹³ Bovendien bestond de staf die het opvangwerk deed, de kinderen verzorgde en de gesprekken voerde met de moeders en hun omgeving, ook uit Rooms Katholieken. Tot 1962 zelfs grotendeels uit religieuzen, toen het tehuis nog werd geleid door de nonnen van de Kleine Zusters van de Heilige Joseph. Deze zusters waren niet vrij van oordelen over ongehuwd moederschap, maar hun dagelijkse omgang met de ongehuwde moeders en hun problemen was pragmatisch en ze vonden op religieuze gronden dat moeder en kind onlosmakelijk bij elkaar hoorden – ook als de moeder ongehuwd was (Dorren, 2007).

• _{10. Jan Brouwers en Marcel Duijghuisen, Van Moederheil en Valkenhorst: een geschiedschrijving (Breda, 1995), 4.}
• _{11. Jaarverslag 1955 van Stichting Moederheil, afdeling Doorgangshuis voor de Ongehuwde Moeder en haar kind.}
• _{12. In het Jaarverslag van Moederheil over 1959 wordt op p.7 gesproken van de traditionele verblijftijd van 3 maanden na de bevalling die in dat jaar is losgelaten.}
• _{13. Jan Brouwers en Marcel Duijghuisen, Van Moederheil en Valkenhorst: een geschiedschrijving (Breda, 1995), 11.}

_{Bronnen: 
219311_Verslag_Archiefonderzoek-Moederheil – Verweij-Jonker Instituut
Stadsarchief Breda}